Một số biện pháp kỹ thuật phòng chống dịch bệnh thủy sản

Bệnh thủy sản là trạng thái không bình thường của các loài thủy sản khi chịu tác động từ các mầm bệnh hoặc do môi trường sống không phù hợp, làm giảm khả năng thích nghi, chậm lớn hoặc gây chết. Thủy sản nuôi bị bệnh thường có các dấu hiệu như: Bơi lội chậm chạp, mất thăng bằng hoặc bơi tách đàn; Giảm ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn; Thay đổi màu sắc cơ thể, xuất hiện các vết đốm, lở loét, xuất huyết hoặc sưng phù trên thân. Nguyên nhân chính gây bệnh cho thủy sản nuôi là: Do vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng; Các yếu tố môi trường nước: thiếu oxy, nhiệt độ biến động mạnh, độ pH không ổn định, hoặc sự tích tụ của các chất độc hại, khí độc trong ao nuôi…

Để hạn chế dịch bệnh sảy ra trong quá trình nuôi việc thì việc phòng bệnh là khâu hết sức quan trọng. Phòng bệnh là các biện pháp chủ động loại bỏ mầm bệnh, kiểm soát môi trường và nâng cao sức đề kháng gồm trước và trong quá trình nuôi: trước khi nuôi cần cải tạo môi trường ao nuôi thật tốt, nguồn nước lấy vào ao phải sạch, con giống nuôi phải đảm bảo chất lượng mua tại các cơ sở đã được cơ quan nhà nước cấp giấy chứng nhận để đảm bảo an toàn dịch bệnh. Trong quá trình nuôi để giúp cá sinh trưởng và phát triển tốt bà con cần thực hiện một số biện pháp sau:

1. Đối với môi trường nước:

Định kỳ 2 lần/tháng dùng vôi bột hòa với nước tạt đều xuống ao nuôi để khử trùng và diệt mầm bệnh trong ao, liều lượng từ 1- 2 kg/100 m3 nước trong ao.Theo dõi diễn biến thời tiết, màu nước, độ pH (6,5 - 8,0) của nước để kịp thời điều chỉnh. Sử dụng chế phẩm sinh học định kỳ để phân hủy phân cá và thức ăn thừa tránh ô nhiễm nguồn nước với chu kỳ 2 lần/tháng liều lượng sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Khi môi trường nước ao nuôi bị ô nhiễm hoặc có những biến đổi bất thường do một số nguyên nhân như: tảo tàn; chất hữu cơ trong ao nhiều làm tảo phát triển mạnh, người nuôi cần thay nước hoặc dùng một số các loại chế phẩm sinh học hoặc sử dụng các loại thuốc BKC, Đồng sufat… để xử lý tảo và làm ổn định môi trường ao nuôi, liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Vào những ngày thời tiết thay đổi, khi thấy cá có hiện tượng nổi đầu bất thường do thiếu ôxy thì cần bơm nước sạch vào ao hoặc dùng quạt nước, máy thổi khí để tăng cường ôxy. Ngoài ra, có thể dùng viên ôxy khẩn cấp để tăng hàm lượng ôxy tức thời khi cần thiết, liều lượng sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Ao nuôi bị ô nhiễm tảo phát triển mạnh

2. Chăm sóc và phòng bệnh cho cá:

Tăng cường sức đề kháng cho cá bằng cách cho cá ăn các loại thức ăn giàu đạm, tuyệt đối không cho cá ăn các loại thức ăn đã bị ôi, thiu, ẩm, mốc hoặc hết hạn sử dụng. Định kỳ 2 lần/tháng bổ sung vitamin C trộn vào thức ăn cho cá với liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Dùng tỏi tươi xay nhuyễn trộn vào thức ăn với liều lượng 50g/100 kg cá, cho cá ăn liên tục 3 - 5 ngày hoặc dùng các loại men cao tỏi theo hướng dẫn của nhà sản xuất, cho ăn 3 - 5 ngày liên tục. Thường xuyên quan sát hoạt động của cá nuôi. Khi có hiện tượng bất thường cần xác định nguyên nhân và có biện pháp xử lý kịp thời. Khi thời tiết thay đổi đột ngột, cần giảm lượng thức ăn của cá từ 40 đến 60% so với lượng thức ăn cho cá ăn hằng ngày.

3. Một số bệnh thường gặp thời điểm giao mùa:

Bệnh trùng mỏ neo:

Dấu hiệu bệnh: Trùng mỏ neo ký sinh trên toàn bộ phần phía ngoài cơ thể cá như: da, vây, đuôi, mắt, mũi, xoang miệng và mang. Chúng hút chất dinh dưỡng và gây chảy máu trên cơ thể của cá đây chính là cơ hội cho các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm xâm nhập.

Cách trị bệnh: Dùng lá xoan bó thành từng bó thả xuống ao để diệt trùng mỏ neo với liều lượng 0,2 - 0,3 kg/m3 nước hoặc dùng các loại thuốc có thành phần Ivermectin để tiêu diệt mầm bệnh với liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bệnh trùng mỏ neo trên cá Trắm Cỏ

Bệnh viêm ruột và xuất huyết ở cá do vi khuẩn:

Dấu hiệu bệnh: Vảy cá rụng bong ra, các vây xơ rách, tia vây cụt dần. Xuất hiện các đốm đỏ trên thân và các gốc vây quanh miệng. Dần dần các vết loét ăn sâu vào cơ thể, ruột chứa đầy hơi. Thành ruột xuất huyết, nhiều chỗ bị hoại tử. Cá bị bệnh từ 1-2 tuần có thể chết với tỉ lệ từ 30-40%.

Cách trị bệnh: Khi cá bị bệnh do vi khuẩn biện pháp trị bệnh hiệu quả nhất là dùng kháng sinh nhưng với điều kiện cá vừa chớm bị bệnh chưa bỏ ăn, nếu cá đã chết nhiều thì việc trị bệnh hiệu quả không cao. Trộn thuốc vào thức ăn (nếu cá vẫn còn sử dụng thức ăn) với liều lượng: Doxycycline 5-7 gam/100 kg cá/ngày hoặc Florphenicol liều lượng 4-5 gam/100 kg cá/ngày, ăn liên tục 7-10 ngày kết hợp cho ăn thêm Vitamin C 1 - 2 g cho 100 kg cá bệnh/ngày, ăn liên tục 5 ngày. Đồng thời xử lý môi trường ao nuôi bằng các loại thuốc như Vicato, BKC, Đồng sufat…sau đó dùng chế phẩm sinh học để ổn định môi trường nước.

Bệnh thối mang:

Dấu hiệu bệnh: Mang cá sưng tấy và tiết dịch dính vào nhau, cá thường nổi hoặc tập trung ở vùng nước chảy, cảm giác khó thở, bỏ ăn. Cá chết thấy các tơ mang cá bị thối nát màu đen, ăn mòn, rách nát, xuất huyết, thối rữa và có lớp bùn dính rất nhiều. Bề mặt xương nắp mang bị xuất huyết, ăn mòn và có hình dạng không bình thường.

Cách trị bệnh: Tương tự như bệnh viêm ruột và xuất huyết ở cá do vi khuẩn.

Bệnh nấm thủy my:

Dấu hiệu bệnh: Trên da cá xuất hiện các vùng trắng xám, sau vài ngày tại đó mọc lên các sợi nấm mảnh và phát triển lên thành từng búi nấm trắng như bông, Khi cá bị bệnh sẽ bơi lội không định hướng, ngứa ngáy cọ sạt vào bờ hoặc là các vật dụng trong ao. Từ đó làm tróc vẩy trầy ra đây chính là cơ hội cho các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, ký sinh trùng xâm nhập và phát triển làm cho bệnh cá càng nặng hơn.

Cách trị bệnh: Dùng Methylen 2-3g/m3 hoặc thuốc tím 0,5-0,7g/m3 té đề khắp mặt ao hoặc các loại thuốc có thành phần Bronopol để tiêu diệt nấm.