Khai thác lợi thế cạnh tranh và phát triển du lịch bền vững tỉnh Phú Thọ

Trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang chuyển mình theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Phú Thọ là một trong các tỉnh được xác định có tiềm năng lớn về tài nguyên du lịch văn hóa và tài nguyên du lịch tự nhiên. Việc nhận diện rõ lợi thế cạnh tranh, khai thác giá trị văn hóa bản địa và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao vị thế của du lịch nói riêng và kinh tế xã hội của tỉnh nói chung.

Lợi thế cạnh tranh trong phát triển du lịch tỉnh Phú Thọ

Tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập xếp thứ 15 toàn quốc về diện tích với 9.361 km2, xếp thứ 11 về quy mô dân số với hơn 4 triệu người và quy mô GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) đứng thứ 6 cả nước, đứng đầu vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Đặc biệt, Phú Thọ có nhiều khả năng phát triển du lịch trên cơ sở khai thác thế mạnh của ba tỉnh trước đây, tạo ra hiệu quả đóng góp cao cho nền kinh tế xã hội. Sự sáp nhập không chỉ tạo nên một hệ thống tài nguyên đa dạng mà còn tạo ra các lợi thế cạnh tranh vượt trội mang tính chiến lược cho du lịch tỉnh Phú Thọ.

Thứ nhất, lợi thế về chuỗi sản phẩm du lịch hoàn chỉnh và hấp dẫn: Chuỗi sản phẩm này được hình thành từ sự kết hợp các thế mạnh của từng khu vực. Có thể thấy, Phú Thọ là trung tâm văn hóa tâm linh quốc gia có tài nguyên văn hóa đặc sắc, là nơi phát tích của dân tộc Việt Nam với Khu di tích lịch sử Đền Hùng cùng Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, là nguồn lực văn hóa đặc biệt có thể phát triển du lịch biểu diễn, du lịch trải nghiệm cộng đồng. Phú Thọ cũng có vị trí thuận lợi, là cửa ngõ của vùng Tây Bắc, có hệ thống giao thông kết nối đa dạng với Hà Nội và các tỉnh lân cận thuận lợi cho hình thành các tour tuyến liên kết. Hòa Bình với không gian văn hóa Mường độc đáo, là cái nôi của văn hóa Hòa Bình, nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số với kho tàng tri thức bản địa phong phú, kiến trúc nhà sàn đặc trưng và lễ hội truyền thống. Hoà Bình cũng có cảnh quan sinh thái hấp dẫn, khí hậu trong lành, phù hợp phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và thể thao mạo hiểm. Vĩnh Phúc là trung tâm du lịch nghỉ dưỡng và sinh thái gần thủ đô Hà Nội, có tài nguyên thiên nhiên độc đáo với danh thắng Tây Thiên, Tam Đảo - một trong những điểm du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng miền Bắc có khí hậu mát mẻ quanh năm, đa dạng hệ sinh thái rừng. Với lợi thế gần sân bay Nội Bài, hệ thống giao thông đồng bộ, dễ tiếp cận nên Vĩnh Phúc có thể phát triển đa dạng sản phẩm du lịch. Không những vậy, Vĩnh Phúc còn có các làng nghề truyền thống (gốm Hương Canh, chạm bạc…), khu du lịch sinh thái Đại Lải… tạo điều kiện phát triển du lịch văn hóa - sinh thái - MICE.

Trên cơ sở những thế mạnh đó, sự sáp nhập tạo ra cơ hội cho việc hình thành một liên kết tự nhiên - văn hóa, không gian du lịch đặc sắc có thể bổ trợ cho nhau. Các chuỗi sản phẩm du lịch được xác định ở Phú Thọ gồm:

(1) sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh là sản phẩm đặc trưng của vùng Đất Tổ với trục hệ thống các điểm đến tái hiện không gian văn hóa lịch sử - tín ngưỡng dân gian; (2) sản phẩm du lịch cộng đồng khám phá bản sắc văn hóa, văn nghệ truyền thống, phong tục tập quán, trang phục dân tộc, khuôn viên nhà ở dân tộc thiểu số Mường, Thái, Dao, Tày, Mông... mang đến nhiều trải nghiệm cho du khách. (3) sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng kết hợp thể thao mạo hiểm, các hoạt động trekking, đạp xe, leo núi, chèo thuyền tại với các khu vườn Quốc gia và các điểm du lịch tự nhiên giá trị đặc sắc kết nối các khu du lịch nước khoáng nóng và phát triển các dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, như: Chăm sóc sức khỏe, spa, chữa lành kết hợp thiên nhiên...; (4) sản phẩm du lịch MICE phát triển tại các trung tâm đô thị với hệ thống khách sạn, hội trường lớn, dịch vụ tiện ích cao cấp kết hợp tổ chức sự kiện quy mô cấp vùng, quốc gia, quốc tế.

Thứ hai, quy mô và sức mạnh thương hiệu: Lễ hội Đền Hùng với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là di sản văn hóa phi vật thể có giá trị hiếm có của dân tộc Việt Nam, mang tính quốc gia và không thể sao chép được ở bất kỳ địa phương nào. Hồ Hòa Bình, suối khoáng Kim Bôi cũng là tài nguyên du lịch lớn của miền Bắc, lý tưởng cho du lịch thể thao nước, nghỉ dưỡng và du lịch chữa lành quy mô lớn, khó bắt chước tại các điểm du lịch khác. Phú Thọ cũng là cửa ngõ du lịch MICE và resort cao cấp gần Hà Nội, thu hút khách công vụ và khách giải trí chi tiêu cao, đóng vai trò là cực tăng trưởng về doanh thu.

Thứ ba, khả năng tiếp cận và kết nối vùng: Vị trí trung tâm của tỉnh Phú Thọ mới tạo ra một sự thuận lợi trong việc kết nối giữa Hà Nội và các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc, tối ưu hóa các nguồn lợi du lịch sẵn có của các địa phương. Nhiều điểm du lịch trọng yếu của tỉnh đều nằm trong bán kính dưới 150km từ trung tâm Hà Nội, đảm bảo sự kết nối nhanh chóng với các sân bay và trung tâm kinh tế. Điều này tạo cơ hội cho Phú Thọ trở thành điểm nghỉ dưỡng lí tưởng và du lịch cuối tuần đa dạng nhất của Thủ đô.

Cuối cùng là lợi thế về cơ cấu thị trường đa dạng: Sự sáp nhập giúp cân bằng nguồn thu và giảm thiểu tính mùa vụ của du lịch. Phú Thọ mới không chỉ thu hút khách lễ hội và tâm linh, mà còn thu hút khách khám phá và nghỉ dưỡng cộng đồng quốc tế; đảm bảo dòng khách MICE, golf và nghỉ dưỡng cao cấp có khả năng chi tiêu lớn. Sự đa dạng này đảm bảo tính ổn định và bền vững của nguồn thu du lịch, giúp ngành du lịch của tỉnh mới hoạt động hiệu quả quanh năm.

Giải pháp phát triển bền vững du lịch tỉnh Phú Thọ

Lợi thế phát triển du lịch sau sáp nhập cho phép Phú Thọ có thể khai thác giá trị ngành kinh tế này làm khâu đột phá để nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội cho tỉnh. Theo đó, để phát triển bền vững, đảm bảo lợi ích kinh tế - xã hội - môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch tỉnh Phú Thọ cần tập trung làm tốt một số giải pháp sau:

Quy hoạch phát triển du lịch bền vững và hiệu quả: Sử dụng tối ưu hoá nguồn lực; tập trung đầu tư các cực tăng trưởng, trọng điểm về du lịch để tạo sức hút và hiệu ứng lan toả, định hình cho sự phát triển du lịch bền vững và có năng lực cạnh tranh cao. Phú Thọ có thể thiết lập ba cực tăng trưởng du lịch chính, mỗi cực đại diện cho một loại hình sản phẩm chủ đạo và có khả năng kéo theo sự phát triển của các vùng chức năng khác như: Cực Văn hóa - Tâm linh Quốc gia: Sử dụng tổ hợp Di sản văn hóa phi vật thể UNESCO (Tín ngưỡng Thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan) và Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Đây là cực tăng trưởng duy nhất và độc quyền về mặt thương hiệu quốc gia, tạo ra động lực thu hút khách du lịch từ khắp cả nước và cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Cực MICE - Nghỉ dưỡng cao cấp ở các khu resort, sân golf, và trung tâm hội nghị tiêu chuẩn quốc tế tại Tam Đảo và Đại Lải. Đây là cực tăng trưởng về doanh thu và chất lượng dịch vụ, đóng vai trò là cơ sở lưu trú chất lượng cao để đón các đoàn khách lớn trước khi di chuyển trải nghiệm sản phẩm du lịch văn hoá - sinh thái của Phú Thọ. Cực Sinh thái - Chữa lành quy mô lớn sử dụng tổ hợp Hồ Hòa Bình (thể thao nước, du thuyền, thủy điện), Kim Bôi, Thanh Thuỷ (suối khoáng nóng) và Mai Châu (du lịch cộng đồng). Đây là cực tăng trưởng về không gian và sự đa dạng trải nghiệm, cung cấp sản phẩm nghỉ dưỡng dài ngày và du lịch khám phá, chữa lành; đồng thời giúp cải thiện sinh kế cho các dân tộc thiểu số và phát triển kinh tế vùng sâu vùng xa.

Cùng với việc tập trung đầu tư vào các cực tăng trưởng trọng điểm, cần tăng cường liên kết nội vùng và xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho thương hiệu Phú Thọ mới. Đây là nội dung cấp thiết và bắt buộc khi phát triển du lịch trong một không gian mới rộng lớn hơn với nhiều giá trị tài nguyên hơn. Liên kết chuỗi sản phẩm du lịch chủ lực trong một điều kiện địa lí mới cho phép khai thác đối đa tiềm năng sẵn có, tận dụng lợi thế từ 3 miền không gian hợp lại. Các chuỗi sản phẩm là lợi thế của Phú Thọ có thể kể đến như: Sản phẩm văn hoá - tâm linh; sản phẩm du lịch cộng đồng; sản phẩm sinh thái - nghỉ dưỡng - chữa lành; sản phẩm du lịch MICE. Trong đó sản phẩm du lịch văn hoá - tâm linh là sản phẩm đặc trưng nổi bật; không thể bắt chước ở bất kì đâu.

Bên cạnh việc khai thác phát triển các giá trị văn hoá phục vụ du lịch, cần tăng cường bảo tồn di sản phi vật thể, kết hợp khai thác du lịch hợp lý, tránh thương mại hóa quá mức. Phát triển du lịch cộng đồng tại các bản Mường, làng Xoan, làng nghề truyền thống cần đảm bảo việc giữ gìn và bảo vệ các giá trị truyền thống, khai thác cần gắn với đào tạo kỹ năng du lịch và nâng cao mức sống cho người dân địa phương. Đưa các di sản văn hóa vào sản phẩm du lịch trải nghiệm, trình diễn nghệ thuật, lễ hội đặc sắc phục vụ du khách; gắn với giáo dục truyền thống, tìm hiểu giá trị các di sản.

Đầu tư hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực: Nâng cấp hệ thống giao thông để tạo hành lang kết nối thuận tiện khi khai thác chuỗi sản phẩm du lịch ở Phú Thọ (cụ thể là trục kết nối đông - tây); tối ưu hoá hiệu quả đường sông khi khai thác sản phẩm du lịch đường sông, tăng khả năng tiếp cận điểm đến (trên sông Hồng, sông Lô). Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là hướng dẫn viên chuyên tuyến liên tỉnh, nhân lực biết ngoại ngữ, có kỹ năng thuyết minh văn hóa bản địa. Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu cho nhân sự tại các khu nghỉ dưỡng hay các điểm du lịch cộng đồng. Xây dựng một hệ thống cung ứng lao động chung thông qua việc thiết lập một cơ sở dữ liệu nhân lực du lịch chung, cho phép các doanh nghiệp lữ hành và khách sạn có thể luân chuyển nhân sự theo mùa cao điểm du lịch của từng vùng.

Ứng dụng chuyển đổi số và truyền thông hiện đại: Xây dựng cổng thông tin du lịch chung cho tỉnh, tích hợp bản đồ số, đặt vé, đặt dịch vụ trực tuyến. Sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số để quảng bá các sản phẩm du lịch văn hóa - sinh thái, tạo hiệu ứng lan tỏa tới thị trường quốc tế. Xây dựng một chiến lược truyền thông có tính chất đột phá dựa trên nền tảng số hiện đại. Du lịch Phú Thọ mới lợi thế ở chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh có thể là một hướng tiếp cận để tăng hiệu quả đối với khách du lịch. Không ở điểm du lịch nào, du khách có cơ hội trải nghiệm đủ 3 sản phẩm du lịch độc đáo: Văn hoá cội nguồn - nghỉ dưỡng cao cấp và sinh thái chữa lành. Lựa chọn đối tượng khách du lịch mục tiêu để có những cách thức tiếp cận truyền thông phù hợp, tăng hiệu quả quảng bá cho du lịch tỉnh.

Phú Thọ hiện nay sở hữu hệ giá trị văn hóa - thiên nhiên - vị trí địa lý độc đáo, có khả năng tạo thành một tổng thể lãnh thổ du lịch có sức cạnh tranh cao ở miền Bắc Việt Nam. Để hiện thực hóa tiềm năng này, cần một chiến lược phát triển bền vững, gắn với bảo tồn văn hóa, liên kết vùng và đổi mới sáng tạo trong quản lý, quảng bá, khai thác sản phẩm. Đây sẽ là hướng đi chiến lược để nâng cao thương hiệu và đóng góp hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực trong những năm tới.