Lời căn dặn từ non thiêng Nghĩa Lĩnh

Ông Hồ Đình Lưỡng - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Trung ương Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ: Từ lời Bác dặn ở Đền Hùng đến trách nhiệm hôm nay

Ngày 19/9/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đền Hùng, gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên phong và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa tư tưởng lớn về mối quan hệ giữa dựng nước và giữ nước, về trách nhiệm của mỗi thế hệ đối với non sông, đất nước.

72 năm sau, ngày 19/9/2026, tại chính nơi hội tụ những giá trị thiêng liêng của cội nguồn dân tộc, tỉnh Phú Thọ tổ chức kỷ niệm 72 năm Ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”. Theo tôi, sự tiếp nối ấy mang ý nghĩa đặc biệt. Nếu năm 1954, lời Bác là lời căn dặn đối với thế hệ đang trực tiếp gánh vác nhiệm vụ bảo vệ thành quả cách mạng thì hôm nay, lời dạy ấy vẫn nguyên giá trị, nhưng nội hàm của “giữ nước” đã được mở rộng trong điều kiện mới.

Giữ nước hôm nay không chỉ là bảo vệ vững chắc chủ quyền, lãnh thổ, giữ gìn môi trường hòa bình mà còn là xây dựng một đất nước mạnh, có năng lực tự chủ và sức cạnh tranh. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở thành những yếu tố quyết định. 

Đội ngũ trí thức vì thế có vai trò đặc biệt quan trọng. Trách nhiệm của trí thức không chỉ là tạo ra tri thức mà phải đưa tri thức vào thực tiễn, biến kết quả nghiên cứu thành công nghệ, sản phẩm, giải pháp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trí thức cũng cần tham gia tư vấn, phản biện, đóng góp luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định chính sách, giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra. 

Đối với Phú Thọ, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi tỉnh mới có không gian phát triển rộng lớn, hội tụ nhiều tiềm năng về công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, du lịch và văn hóa. Để biến tiềm năng thành lợi thế, bên cạnh nguồn lực vật chất, tỉnh cần xây dựng những giải pháp đột phá, nhằm quy tụ và phát huy tối đa sức mạnh của đội ngũ trí thức, biến nguồn tài nguyên trí tuệ vô tận này thành các giá trị kinh tế, xã hội và môi trường tại địa phương.

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh thời gian qua ngày càng bám sát yêu cầu phát triển và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn. Thông qua công tác tư vấn, phản biện đã hình thành mạng lưới tư vấn chính sách có khả năng tiếp cận vấn đề theo chuỗi giá trị và không gian vùng, chuyển giao khoa học công nghệ từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu và công nghệ, sử dụng các nền tảng số, mạng xã hội và các hình thức truyền thông phổ biến kiến thức mới để mở rộng phạm vi tiếp cận, đội ngũ trí thức Đất Tổ đã có nhiều đóng góp thiết thực, góp phần đưa tri thức khoa học vào đời sống, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Tôi cho rằng, từ lời Bác dặn ở Đền Hùng năm 1954 đến sự kiện ngày 19/9/2026 là một hành trình nối dài trách nhiệm. Các Vua Hùng đã dựng nước, các thế hệ cha ông đã giữ nước; hôm nay, chúng ta phải tiếp tục xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng.

Với đội ngũ trí thức, đó là trách nhiệm đem trí tuệ phục vụ quê hương, đất nước, làm chủ khoa học, công nghệ, không ngừng sáng tạo, cống hiến và tạo ra những giá trị mới, định hình tương lai và bảo vệ quốc gia, dân tộc bằng sức mạnh của tri thức. Khi trí tuệ gắn với trách nhiệm, khoa học gắn với thực tiễn và khát vọng cá nhân hòa cùng khát vọng phát triển của dân tộc, chúng ta sẽ có thêm sức mạnh để tiếp nối sự nghiệp dựng nước và giữ nước trong thời đại mới.