Hội thảo khoa học cấp tỉnh: Đề xuất các giải pháp đổi mới công tác tôn vinh trí thức khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ gắn với thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới

Theo báo cáo đề dẫn hội thảo, tôn vinh trí thức khoa học không chỉ là hoạt động ghi nhận, biểu dương về mặt tinh thần, mà còn là một nội dung quan trọng trong công tác trí thức của Đảng, là giải pháp thiết thực để khơi dậy tinh thần sáng tạo, trách nhiệm xã hội, lòng yêu quê hương, đất nước và khát vọng cống hiến của đội ngũ trí thức. Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời quán triệt tinh thần các nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, công tác tôn vinh trí thức cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát hiện, tập hợp, trọng dụng, đãi ngộ, sử dụng và phát huy trí thức. Tôn vinh phải đi đôi với tạo môi trường để trí thức tiếp tục đóng góp; ghi nhận phải gắn với giao nhiệm vụ; biểu dương phải gắn với lan tỏa giá trị khoa học, giá trị đổi mới sáng tạo và tinh thần phụng sự cộng đồng. Công tác tôn vinh trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN) không chỉ là trách nhiệm của riêng Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, của các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và toàn xã hội. Tôn vinh trí thức phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát hiện, tập hợp, trọng dụng, đãi ngộ và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức; qua đó khơi dậy mạnh mẽ tinh thần sáng tạo, trách nhiệm xã hội, khát vọng cống hiến, góp phần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn mới.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tập trung thảo luận sâu vào các nội dung trọng tâm: (1) Phân tích cơ sở lý luận, quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về xây dựng và phát huy đội ngũ trí thức; điểm mới, cốt lõi của Nghị quyết số 45-NQ/TW gắn với đội ngũ trí thức trong tình hình mới. (2) Phân tích vai trò của công tác tôn vinh trí thức theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. (3) Đánh giá kết quả công tác tổ chức xét chọn, tôn vinh trí thức KH&CN tiêu biểu của Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam và các tỉnh, thành: Thành tựu, điểm nghẽn và những vấn đề đặt ra. (4) Tư vấn đề xuất các giải pháp đổi mới nội dung, hình thức tôn vinh trí thức trong tình hình mới. (5) Đề xuất cơ chế, chính sách về: Đổi mới công tác tôn vinh trí thức của tỉnh và chính sách đãi ngộ, trọng dụng trí thức sau tôn vinh. (6) Đánh giá tác động của việc sáp nhập địa giới hành chính tỉnh và tinh gọn bộ máy (chính quyền địa phương 2 cấp) đến công tác tập hợp và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức tại Phú Thọ. (7) Tư vấn, đề xuất giải pháp ứng dụng chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, tỉnh về trí thức phục vụ công tác xét duyệt, tôn vinh công khai, minh bạch. (8) Tư vấn, đề xuất giải pháp thúc đẩy liên kết “Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà nông” nhằm khơi thông nguồn lực trí thức trong dòng chảy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Phát biểu kết luận tại Hội thảo, đồng chí Hồ Đình Lưỡng đã tóm tắt, tổng hợp một số nội dung trọng tâm, cơ bản đã được các đại biểu, chuyên gia thống nhất cao gồm:

Thứ nhất, các kết quả đạt được trong công tác tôn vinh trí thức KH&CN của Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh trong những năm qua là rất tích cực, được các cấp, các ngành của tỉnh và giới trí thức trong tỉnh đồng tình ghi nhận, đánh giá cao mặc dù điều kiện tổ chức công tác này còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.    

Thứ hai, về vai trò của công tác tôn vinh trí thức KH&CN tiêu biểu: (1) Khẳng định vị thế, đóng góp của đội ngũ trí thức đối với sự phát triển mọi mặt của tỉnh. Thông qua hoạt động tôn vinh, xã hội nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của KH&CN trong phát triển kinh tế - xã hội, từ đó nâng cao vị thế của đội ngũ trí thức trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh. (2) Tạo động lực thúc đẩy sáng tạo, cống hiện và đổi mới sáng tạo: Việc được tôn vinh là nguồn động viên tinh thần to lớn đối với đội ngũ trí thức, khuyến khích các nhà khoa học tiệp tục nghiên cứu, sáng tạo, chuyển giao công nghệ và đề xuất các giải pháp phục vụ phát triển địa phương. Đây cũng là cơ chế tạo dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích các tập thể, cá nhân không ngừng nâng cao chất lượng nghiên cứu và hiệu quả ứng dụng các kết quả khoa học vào thực tiễn; (3) Phát hiện và xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành của tỉnh: Thông qua quá trình xét chọn, tôn vinh, tỉnh có điều kiện rà soát, đánh giá và xây dựng cơ sở dữ liệu về đội ngũ trí thức tiêu biểu trên các lĩnh vực. Đây là nguồn nhân lực chất lượng cao để tham gia các hội đồng tư vấn, phản biện, giám định xã hội, nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách và triển khai các chương trình, đề án trọng điểm của tỉnh trong thời kỳ phát triển mới. Hoạt động của hệ thống Liên hiệp Hội các cấp cũng cho thấy đội ngũ trí thức có vai trò đặc biệt quan trọng trong tư vấn, phản biện và phát triển khoa học công nghệ ở địa phương; (4) Góp phần xây dựng xã hội học tập và văn hóa trọng dụng nhân tài: Công tác tôn vinh lan tỏa những giá trị tốt đẹp về lao động sáng tạo, tinh thần cống hiến, trách nhiệm xã hội của đội ngũ trí thức. Các gương điển hình được tôn vinh trở thành hình mẫu để thế hệ trẻ noi theo, góp phần hình thành văn hóa tôn trọng tri thức, khát vọng học tập, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo trong cộng đồng; (5) Thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức: Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện, nhiều trí thức tiêu biểu đang giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, quản trị dữ liệu, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển đô thị thông minh. Tôn vinh đúng người, đúng thành tích sẽ góp phần lan tỏa các mô hình đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của tỉnh.

Thứ ba, về vị trí của công tác tôn vinh trí thức KH&CN tiêu biểu: Là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; là cầu nối giữa chính sách thu hút và chính sách trọng dụng nhân tài; là công cụ quảng bá hình ảnh và năng lực khoa học công nghệ của tỉnh.

Thứ tư, các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tôn vinh trí thức KH&CN tại tỉnh Phú Thọ trong những năm tới, gồm: (1). Hoàn thiện cơ chế, chính sách về công tác tôn vinh trí thức KH&CN: Tham mưu UBND tỉnh ban hành Quy chế xét chọn, tôn vinh trí thức KH&CN tiêu biểu tỉnh Phú Thọ; xây dựng quy chế xét chọn, tôn vinh thống nhất, công khai, minh bạch, phù hợp với đặc điểm của từng lĩnh vực chuyên môn. Bổ sung các chính sách khuyến khích, đãi ngộ, trọng dụng trí thức sau tôn vinh; gắn tôn vinh với sử dụng, phát huy năng lực và cống hiến. Nghiên cứu đề xuất cơ chế khen thưởng đặc thù đối với các công trình, sáng kiến có giá trị kinh tế - xã hội cao hoặc có đóng góp nổi bật cho địa phương. (2). Đổi mới nội dung và tiêu chí tôn vinh: Chuyển mạnh từ đánh giá dựa trên bằng cấp, chức danh sang đánh giá hiệu quả đóng góp thực tiễn đối với cộng đồng và sự phát triển của tỉnh. Mở rộng đối tượng xét chọn, bao gồm: Nhà khoa học, chuyên gia đang công tác trong và ngoài tỉnh. Trí thức trẻ, nhà khoa học nữ tiêu biểu. Chuyên gia người Phú Thọ đang công tác tại các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp lớn trong nước và quốc tế. Các nhà sáng chế, kỹ sư, doanh nhân khoa học công nghệ có thành tích nổi bật. Bổ sung các nhóm tiêu chí về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững. (3). Đa dạng hóa hình thức tôn vinh: Tổ chức Lễ tôn vinh trí thức KH&CN tiêu biểu theo hướng trang trọng, chuyên nghiệp, có sức lan tỏa xã hội. Xây dựng chuyên mục “Trí thức Phú Thọ với đổi mới sáng tạo” trên các phương tiện truyền thông của tỉnh. Biên soạn và phát hành sách, kỷ yếu, video tư liệu về các trí thức tiêu biểu. Xây dựng “Ngân hàng dữ liệu trí thức KH&CN tỉnh Phú Thọ” để lưu giữ, quảng bá thành tựu và kết nối chuyên gia. Tổ chức các diễn đàn, tọa đàm, giao lưu khoa học để các trí thức được chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa giá trị tri thức đến cộng đồng. (4). Gắn tôn vinh với trọng dụng và phát huy trí thức: Sau khi được tôn vinh, các trí thức cần được tạo điều kiện tham gia: Hội đồng tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Hội đồng KH&CN các cấp. Các chương trình, đề án phát triển kinh tế - xã hội trọng điểm của tỉnh. Hình thành mạng lưới chuyên gia tư vấn của tỉnh để huy động chất xám phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và hoạch định chính sách. Tạo điều kiện cho các trí thức tiêu biểu tham gia đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn thế hệ trẻ. (5). Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tôn vinh: Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu số về đội ngũ trí thức KH&CN trên địa bàn tỉnh. Ứng dụng nền tảng số trong tiếp nhận hồ sơ, xét chọn, đánh giá và quản lý kết quả tôn vinh. Hình thành Cổng thông tin điện tử về trí thức KH&CN Phú Thọ, tích hợp cơ sở dữ liệu thành tích khoa học, công trình nghiên cứu và sáng kiến tiêu biểu. Xây dựng hồ sơ điện tử và hồ sơ năng lực khoa học của các cá nhân được tôn vinh. (6). Nâng cao chất lượng công tác phát hiện và giới thiệu nhân tố tiêu biểu: Phát huy vai trò của các hội thành viên, các sở, ngành, địa phương, trường đại học, doanh nghiệp trong việc phát hiện và giới thiệu nhân tài. Xây dựng cơ chế đề cử rộng rãi từ cơ sở, bảo đảm không bỏ sót các cá nhân có thành tích xuất sắc. Tăng cường khảo sát, đánh giá thực tiễn đối với các công trình và kết quả nghiên cứu được đề cử. Chú trọng phát hiện những cá nhân có đóng góp thầm lặng nhưng hiệu quả cao trong sản xuất và đời sống. (7). Tăng cường nguồn lực cho công tác tôn vinh: Bố trí kinh phí ổn định từ ngân sách địa phương cho hoạt động tôn vinh trí thức. Huy động nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, quỹ khoa học, tổ chức xã hội và các nhà tài trợ. Khuyến khích doanh nghiệp đồng hành trong các hoạt động tôn vinh, hỗ trợ nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số phục vụ công tác quản lý và quảng bá trí thức. (8). Nâng cao hiệu quả công tác truyền thông và lan tỏa giá trị trí thức: Tăng cường tuyên truyền về vai trò của đội ngũ trí thức trong sự nghiệp phát triển tỉnh. Xây dựng các chuyên trang, chuyên mục, phóng sự về gương trí thức tiêu biểu. Đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số, mạng xã hội và các kênh truyền thông mới. Tổ chức các hoạt động gặp mặt, giao lưu giữa trí thức với học sinh, sinh viên nhằm khơi dậy khát vọng học tập, nghiên cứu và sáng tạo. (9). Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá hiệu quả sau tôn vinh: Xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công tác tôn vinh hằng năm. Theo dõi mức độ đóng góp, cống hiến của các cá nhân sau khi được tôn vinh. Định kỳ sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và điều chỉnh tiêu chí, phương thức thực hiện. Đánh giá tác động của hoạt động tôn vinh đối với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Thứ năm, Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Phú Thọ cùng các cơ quan liên quan sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến tư vấn, góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học, khẩn trương tổng hợp, hoàn thiện báo cáo kết quả hội thảo để tham mưu, đề xuất với Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh và các cấp có thẩm quyền về các giải pháp đổi mới công tác tôn vinh trí thức khoa học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, góp phần triển khai, thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 45-NQ/TW trong thực tiễn.